شمس الدين سياسي راد
نايب رييس کمسيون حقوق بشر حزب مشارکت ايران اسلامي

يکي از ثمرات پايدار وقوع جنبش دوم خرداد 1376 در کشور توسعه نهادهاي مدني و تشکيل احزاب سياسي از جمله جبهه مشارکت ايران اسلامي است.
تاسيس حزب مشارکت پاسخي الزامي به نياز جنبش اصلاحات به ضرورت سازمان‫يابي و مشارکت جويي کنشگران سياسي در قالب تشکيلاتي فراگير براي صيانت از جنبش نو پا و پيگيري مطالبات اکثريت مردم ايران به ويژه طبقه متوسط شهري در اواخر دهه هفتاد بود.

گسترش تشکيلات، حضور موثر در اداره مجلس ششم به همراه تبيين اهداف، تقويت مباني نظري و تعميق گفتمان اصلاحي را مي‫توان به عنوان کارکردهاي حزب در دهه اخير است.
کارکردهايي که به قيمت پرداختن هزينه‫هاي سنگيني نظير ترور حجاريان به عنوان يکي از نظريه پردازان اصلي اصلاحات، بازداشت برخي از اعضاي شاخص و مرتبطين حزب و تحمل محروميت‫هاي سياسي و مدني صورت پذيرفته است.
دردهه اخير حزب مشارکت در تلاش براي تبديل شعارهاي معنويت، عدالت و آزادي و ايران براي همه ايرانيان به برنامه و تحقق آن ها موارد مورد اشاره در زير را دنبال کرده است.

1-دفاع از نوسازي سياسي ، تحزب و برگزاري انتخابات آزاد، رقابتي و منصفانه در کشور به عنوان پيش نيازهاي نيل به حاکميت قانون
2-تلاش براي آزاد کردن عرصه‫هاي فرهنگي، اجتماعي و هنري از جزم انديشي هاي ايدئولوژيک
3- تلاش براي آزاد کردن عرصه اقتصاد و درآمدهاي نفتي از سيطره حکومت به عنوان پيش نياز مردم سالاري
4-تلاش براي ارائه چهره‫اي متفاوت از کشور در جهان و کاهش هزينه‫هاي ناشي از ماجراجويي‫هاي سياسي در عرصه روابط خارجي و ابتناي آن براساس منافع ملي
5-تلاش براي لغو قوانين و روش‫هاي مغاير با معيارهاي انساني، اسلامي و حقوق بشري در برخورد با مخالفين و منتقدين قانوني و استقرار نظام قضايي و امنيتي مبتني بر رعايت حقوق اساسي آحاد ملت در چارچوبي جهان تراز و موافق با معيارهاي حقوق بين‫الملل
پس از تشکيل دولت نهم و ناکارامدي آن در اداره امور کشور، روند نقض حقوق بشر و حقوق شهروندي تشديد و موضوع نظارت، پايش و پيگيري مباحث وامور مرتبط با حقوق بشر در حزب اولويت يافت.
حقوق بشر را مي‫توان حقوقي اساسي و غير قابل انتقال که تامين و پاسداشت آن توسط نظام‫‫هاي سياسي و حکومت‫ها ضرورتي اجتناب ناپذير براي تامين زندگي توام با کرامت و عزت شهروندان تلقي مي‫شود، تعريف کرد.
اهميت موضوع حقوق بشر و شهروندي در جهان معاصر به ميزاني است که رعايت اعلاميه حقوق بشر به عنوان يکي از مهمترين موضوعات در حقوق بين‫الملل، معياري جهانشمول در سنجش عملکرد دولت‫ها در زمينه تامين حقوق ملت‫ها و پاسخ به مطالبات شهروندي مي‫باشد.
در اين مقياس تشکيل کميسيون حقوق بشر در دفتر سياسي و شوراي مرکزي حزب مورد بررسي و تصويب قرار گرفت.
از آنجا که موضوعات حقوق بشر را مي‫توان به سه مقوله مستقل شامل حقوق مدني و سياسي، حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و حقوق جمعي و گروهي تقسيم نمود بنابراين آيين نامه کميسيون حقوق بشر به صورتي که امکان بررسي، مطالعات و پيگيري‫هاي مرتبط با مقوله‫هاي ياد شده را فراهم نمايد، در خرداد ماه سال جاري به تصويب شوراي مرکزي رسيد.
مهمترين موضوعات مندرج در آيين نامه کميسيون ياد شده که در چهار حوزه حقوق اساسي، سياسي و مدني ملت، حقوق شهروندي و ضمانت‫هاي قضايي، حقوق متهمين و مجرمين سياسي و حقوق اقليت‫هاي مذهبي و قومي طبقه بندي شده است، شامل موارد زير مي‫باشد.
• آزادي عقيده، بيان، گردهمايي‫ها و اجتماعات، آزادي دريافت، انتشار اطلاعات و افکار
• حق حفظ شرافت، آبرو و شهرت همه شهروندان به ويژه فعالين سياسي منتقد و مخالف قانوني
• حق دستيابي برابر به مشاغل دولتي و عمومي کشور بدون در نظر گرفتن ديدگاه و تعلقات سياسي، ديني و قومي افراد
• حق بهره‫مندي از حمايت قانون در برابر اعمال ناقض حقوق سياسي و شهروندي افراد
• حق رسيدگي به شکايات ناشي از تعقيب و آزار فعالان سياسي در محاکم بي طرف، مستقل و علني
• حق برخورداري از شرايط انساني براي افراد بازداشت شده، بدون استفاده از انواع شکنجه و رفتارهاي ضد انساني عليه متهمين سياسي
• حق فعاليت اجتماعي براساس اعتقادات مذهبي و قومي
• حق برگزاري آئين‫ها و مراسم مذهبي و قومي
• حق مشارکت در ارکان حکومت براي اقليت‫هاي مذهبي (مورد اشاره در قانون اساسي) و قومي
همچنين از اهم وظايف کميسيون ياد شده مي‫توان به موارد زير اشاره نمود.
• ديده باني و نظارت بر تحولات مرتبط با موضوع حقوق بشر
• گردآوري آمار و اطلاعات و انجام بررسي‫هاي نظري درباره حقوق بشر
• پيگيري و انجام اقدامات حمايتي و پشتيباني مالي از اعضاي حزب و ساير افراد در موارد نقض حقوق سياسي، شهروندي و مدني آن‫ها
• ترويج، گسترش و آموزش موضوع حقوق بشر
• همکاري و تعامل با ساير گروه‫هاي فعال حقوق بشري داخلي و خارجي در چارچوب سياست‫هاي اجرايي احزاب

در شرايط فعلي پيگيري رهايي هادي قابل عضوي شوراي مرکزي حزب از زندان که بيش از سيزده ماه است که دوران بازداشت چهل ماهه خود را طي مي‫کند و بازداشت‫هاي اخير دانشجويان و ساير فعالين سياسي و مدني از برنامه هاي اصلي کميسيون مذکور مي‫باشد.